Nabijheid en afstemming

Meer in het algemeen is er bij de meeste mensen wel enige kennis over autisme. Bijvoorbeeld dat mensen met autisme het vaak niet prettig vinden een ander direct aan te kijken. Of moeite hebben met aanraking.

Nabijheid en verbinding

We hebben het hier dan over thema’s als afstand en nabijheid en verbinding. Deze thema’s werken bij autisme door op meerdere niveaus.

Soms is er wel de wens of behoefte aan fysiek contact en nabijheid, maar roept dat ongewild zoveel innerlijke weerstand of gevoelige reacties op, dat het onaangenaam of zelfs onveilig voelt. Vergelijkbaar dit met dat mensen als ze zich grieperig voelen niet tegen de minste of geringste aanraking kunnen. Zelfs zachte kleding voelt al ruw aan en geeft irritatie en rillingen. Laat staan dat iemand je aanraakt.

Zich verbonden weten en kunnen verbinden met anderen is een diep menselijke eigenschap. De mens is een sociaal wezen en evolutionair gezien moéten mensen in verbinding zijn met anderen. Alleen door samen te leven met anderen konden onze voorouders overleven en zich beschermen tegen wilde dieren, vijandige stammen en natuurrampen. Dit besef vanuit evolutionaire bron ligt diep in ons wezen verankerd.

Soms zie je bij autisme hierdoor een spanningsveld. Evolutionair gezien is ons als mens meegegeven dat we om te overleven met anderen moeten zijn. In sociaal opzicht worden ons evengoed allerlei normen en verwachtingen opgelegd. Tegelijk is er door autisme bij sommige mensen niet de behoefte aan contact of verbinding. Of leidt dat tot overprikkeling en versterkt het dan het spanningsveld en voed het vooral stress en onrust. Dit kan leiden tot een gevoel van onbehagen, verwarring en existentiële eenzaamheid.

Afstemming

Hoe kun je hier nu als buitenstaander, hulpverlener of coach mee om gaan? Afstemming is hier sleutelwoord.
Mensen leren van kinds af aan, dat als iemand verward, bang of eenzaam is, troosten of een troostend gebaar als een arm op iemands schouder werkt. Zo deden je ouders dat bij jou en doe jij dat bij je eigen kinderen. Troost, steun, aanraking en nabijheid zijn wat dat aangaat nauw met elkaar verweven.

Gedeelde smart is halve smart

Het gegeven dat aanraking of nabijheid niet altijd als prettig wordt ervaren voor mensen met autisme wil uiteraard niet zeggen, dat je iemand dan maar aan zijn lot moet overlaten. Binnen de PILLAR Methodiek is daarom presentie belangrijk.

Presentie staat voor: er zijn voor de ander. Op de manier die aansluit en past bij die ander. Soms is dat een gebaar of schouderklopje. Soms werken troostende woorden. Soms is het al genoeg als je alleen al benoemd, dat je ziet dat iemand eenzaam is, verdrietig is of bang. Alleen dat al kan maken dat iemand zich gezien en erkend voelt. Je haalt daarmee het gevoel niet weg, maar geeft dan wel degelijk aan: ik ben nabij en voel mij verbonden met jou in jouw eenzaamheid en verdriet.

Zie andere relevante blogartikelen