Interpersoonlijke relaties: de klik

“We hadden meteen een 'klik' hoor je iemand soms vertellen over een eerste kennismaking. Als iemand een behandelaar of begeleider zoekt, wordt vaak als voorwaarde gesteld dat het wel moet klikken. Als het dan niet werkt, wordt vaak als reden gegeven dat het toch niet klikte. De klik is vaak belangrijker voor het succesvol verloop van een behandeling of begeleidingstraject dan of deze protocollair gezien correct is uitgevoerd.
De ‘klik’ is dus een veelgebruikte term als het om de relatie tussen hulpverlener en cliënt gaat, maar wat is dat nu precies?

De klik (1)

De mechanische variant van de klik vertelt al meer. Denk aan de klik die je hoort als je een ski aan de skischoen vastmaakt. Als je die klik hoort, weet je dat de verbinding geslaagd is en je kunt gaan skiën.
Deze twee los van elkaar staande objecten, krijgen dus pas functie en betekenis als ze door de klik samenkomen en als geheel samenwerken. Als de ski zonder klik in beweging komt, verdwijnt ze alleen richting dal en heb jij het nakijken.
Of denk aan de klik waar de bergbeklimmer zich mee zekert aan het touw. Als hij ‘klik’ hoort, weet hij dat er verbinding is en vrij en veilig kan klimmen. Hij kan erop vertrouwen, dat hij kan klimmen zonder het risico te lopen naar beneden te storten.
Het valt misschien al op. Bij deze mechanische en hoorbare klik komen al woorden voor als verbinding, veilig, vertrouwen, betekenis.

De ‘klik’ (2)

Hoe zit dit dan met de niet hoorbare ‘klik’ in de relatie tussen hulpverlener en zijn cliënt?
De psychiater en filosoof Karl Jaspers (1883-1969) wordt gezien als de grondlegger van de hedendaagse psychotherapie. Als ik naar zijn opvattingen kijk, zou de ‘klik’ het moment zijn dat de cliënt besluit, dat hij erop kan vertrouwen, dat de hulpverlener er voor hem is, hem begrijpt en hem verder kan helpen, om met en ondanks een psychische kwetsbaarheid, verder te komen in het leven. Het is voor de cliënt het moment dat hij besluit en dat hij durft te vertrouwen dat er geen misbruik wordt gemaakt van zijn kwetsbaarheid. Dat die ander hem juist helpt, er voor hem is.

Jaspers benoemt dat de hulpverlener uiteraard professional en deskundig dient te zijn. Hij stelt echter dat het uiteindelijk de menselijke factor is waardoor een cliënt tot het besluit komt dat hij zijn hulpverlener kan vertrouwen.

De verbinding van mens tot mens

Dit is een vertrouwen dat alleen tot stand kan komen in de relatie van mens tot mens. Een relatie waar de hulpverlener kenbaar maakt, dat hij ook maar mens is. Een mens met ook zijn kwetsbaarheden, onvolkomenheden en gebreken. Hij vanuit deze gelijkwaardige positie begrijpt dat het voor de cliënt een hele opgaaf is om te durven vertrouwen. Dit vertrouwen niet zomaar gegeven kan worden, maar verdiend moet worden. Deze erkenning en deze basis van existentiële gelijkwaardigheid van mens tot mens vormen voor de cliënt de basis voor de ‘klik’.

Ikzelf vind dit een mooie gedachte. De succesfactor van een succesvolle begeleiding of behandeling zijn dus niet persé de meetbare regeltjes en verplichte protocollen, maar de verbinding van mens tot mens.

Zie andere relevante blogartikelen