Geluk

Zondag 11 januari sla ik de Omdenkkalender om en ik lees: “Altijd gelukkig moeten zijn, maakt je erg ongelukkig”.

Over geluk is al veel gezegd en geschreven. Wat ik in dit stuk toevoeg, zal zeker niet compleet zijn.
Geluk is een streven van de mens, de wens om altijd gelukkig te zijn. Als je het zo bekijkt, vertelt het dat geluk de behoefte is om ver weg te blijven van zijn tegenhanger: zorgen, pijn, verlies, verdriet.
Geluk is een momentopname, iets tijdelijks. Je hebt iets gedaan, bereikt of behaald. Dat leidt tot tevredenheid en rust. Meestal vervluchtigen dergelijke geluksmomenten weer gaandeweg de tijd.

Er is ook het geluk, je gelukkig voelen, omdat je weet dat je in verbinding staat met jezelf, met anderen, je niet eenzaam voelt en je meestal dicht kunt blijven bij wat belangrijk en betekenisvol is voor je. Er zijn dan zeker ook tijden, momenten en situaties waar de onvermijdelijke pijn en zorg om de hoek komt kijken. Maar die worden aanvaard als bij het leven horend.
Daarbij komt ook nog eens dat je je gesteund voelt door de mensen om je heen. Als het leven zwaar is, weet je dat het mede door anderen gedragen wordt. Dit maakt het verdragen misschien niet leuk, maar wel makkelijker.
Deze vorm van geluk is vanuit de filosofie bezien herleidbaar tot het gedachtengoed van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900). Zijn filosofie vormt de basis voor het denken van vele hedendaagse filosofen. Nietzsche spreekt in dit verband over “Amor fati”. Waarmee hij zoveel bedoelt als: “liefde voor het (nood)lot, ofwel een onvoorwaardelijke acceptatie en zelfs omarming van alles wat in het leven gebeurt, zowel goed als slecht, zijnde essentieel voor wie je bent”.

Het gras is altijd groener aan de andere kant van het dal

Mensen met autisme kloppen vaak aan bij een coach omdat ze zich niet gelukkig voelen. Er zijn zorgen, problemen, verdriet. Een leven met autisme is vaak ook een leven met verhoudingsgewijs meer tegenslag.

Ik heb met cliënten gewerkt die zich niet gelukkig voelden. Sommige zeiden dan tegen me: “Ja Herman, jij hebt makkelijk praten. Jouw leven verloopt veel gemakkelijker en als er wel eens iets is, los je het op en ga je verder”.
Hoewel een dergelijk oordeel snel gegeven wordt, is ze vanuit het perspectief van mijn cliënt goed te begrijpen. Als je je niet gelukkig voelt vanuit jezelf is het moeilijk voor te stellen, dat het leven voor anderen ook niet altijd makkelijk is.

Existentiële gelijkwaardigheid

Om dit goed te begeleiden, is werken op basis van existentiële gelijkwaardigheid belangrijk. Het is natuurlijk waar dat iemand met autisme vaker met tegenslag te maken heeft. Of geen idee heeft wat hij of zij met het leven aan moet.

Vanuit existentiële gelijkwaardigheid echter hebben mensen dezelfde behoeften: om niet alleen te zijn, je verbonden te weten, je erkend en gewaardeerd te voelen. Deze gemeenschappelijkheid biedt aanknopingspunten om in gesprek te gaan.

Het leven voorleven

Het kan dan werken om levenservaringen te delen. Hetgeen uiteraard niet betekent dat je je hele doopceel op tafel legt, maar bewust ervaringen of leermomenten inzet uit jouw leven. Om te laten zien, dat ook jij niet persé altijd gelukkig bent en te laten zien hoe je hier mee omgaat. Je leeft als het ware voor hoe je je van ongelukkig naar gelukkig kunt bewegen.
Je laat zo ook zien, dat ongelukkig voelen niet persé een constante, blijvende situatie van onrust, vragen en niet-weten is, maar zich in een bewegende lijn kan bevinden die uitmondt in een meer gelukkige fase van rust en ontspanning.

Een betekenisvolle vraag: waar word jij gelukkig van?

Wat ik soms ook een leuke vraag vond om aan een cliënt te stellen, was te vragen waar hij gelukkig van werd. De ene cliënt reageerde daar meteen op. Meestal met ook veel enthousiasme. Een ander wist het niet meteen. Om dan pas weken later er op terug te komen: ”Weet je nog dat je me vroeg wat mij gelukkig maakte? Ik wist het niet. Maar vorige week gebeurde er iets en toen wist ik het”. Dan bleek dus dat mijn cliënt deze vraag meegenomen had en erop was blijven broeden.

Vaak ligt datgene dat iemand gelukkig maakt, dicht bij wat voor iemand belangrijk en betekenisvol is. De vraag naar wat iemand gelukkig maakt, wordt daarmee meteen in de meest letterlijke zin een betekenisvolle vraag.

Zie andere relevante blogartikelen