Wie ben ik eigenlijk?

Een depressie heeft veel invloed op je dagelijkse leven, weet ik uit eigen ervaring. Toen ik halverwege de twintig was, kreeg ik een depressie. Ook heb ik jarenlang geworsteld met jaarlijks terugkerende winterdepressies. In mijn praktijk kom ik veel mensen tegen die last hebben van somberheid en gevoelens van zinloosheid en mensen die kampen met (terugkerende) depressies. Voordat ik zelf een depressie kreeg, had ik het beeld dat je bij een depressie de hele dag in bed lag en dat het voor de buitenwereld overduidelijk was dat je depressief was. In werkelijkheid leefde ik ‘gewoon’ mijn leven terwijl er de hele dag een grote zwarte wolk achter mijn rug zweefde en alles ontzettend zwaar en onoverkomelijk voelde.

Een zeer lezenswaardig boek over depressie is Verbinding verbroken van Johann Hari, een Britse journalist en ervaringsdeskundig op het gebied van aanhoudende depressies. Voor zijn boek heeft hij veel verschillende wetenschappers en onderzoekers gesproken die zich met depressie en aanverwante thematiek bezighouden. De kern van zijn boek is dat naast oorzaken in het persoonlijke leven (bijvoorbeeld een jeugdtrauma) er veel oorzaken aan te wijzen zijn in het maatschappelijke leven. In onze maatschappij ontbreekt het vaak aan verbinding: verbinding met zinvolle waarden, verbinding met een gemeenschap, verbinding met de natuur, verbinding met een hoopvol toekomstbeeld… De boodschap is dat er niet uitsluitend een individuele oplossing is voor angst en depressie, maar dat dit vooral ook een opdracht is voor ons als samenleving. 

Tijdens de voorbereiding van deze column hoorde ik Daan Rovers, hoogleraar publieksfilosofie, in een podcast* de door filosoof Martin Heidegger bedachte term ‘Seinsvergessenheit‘ (zijnsvergetelheid) noemen. Zij legde dat als volgt uit: je beschrijft jezelf vanuit een soort derdepersoonsperspectief, alsof je wordt waargenomen door anderen. En, zo zei ze daarbij, daarmee vervreemd je van iets heel essentieels, namelijk van je eigen maatstaf. 

Dat raakte mij: ik heb dat rondom mijn depressie ervaren bij mezelf en ik zie dat ook bij de mensen met wie ik samenwerk. Door het onbegrepen zijn in hun vroege jeugd hebben veel mensen met autisme geleerd te maskeren wie ze zijn om geaccepteerd te worden door de ander. Ze hebben gecamoufleerd om maar oké te zijn in de ogen van hun omgeving. Daarmee zijn ze vervreemd geraakt van zichzelf en van hun eigen maatstaf. Als je je hele leven zo gemaskeerd hebt, dringt zich de vraag op: wie ben ik eigenlijk? Heb ik een innerlijk kompas? En hoe vind ik dat? 

Dat niet weten wie je bent kan leiden tot (terugkerende) depressies. Het levensdiep kijken volgens de PILLAR is dan belangrijk om samen uit te vinden: wie ben je in essentie, waar ligt jouw hart en hoe kun jij je eigen innerlijke kompas leren volgen? Om (weer) bij jezelf te komen, om van overleven naar leven te gaan en om volgens je eigen waarden te kunnen en durven leven.

Ik wil je vragen om de komende dagen eens na te gaan bij jezelf: heb ik contact met mijn innerlijk kompas? En leef ik er ook naar?

*podcast Ervaring voor Beginners met Theo Maassen en Daan Rovers, seizoen 5 aflevering 7 
https://open.spotify.com/episode/6TAPdhfTx7jq6RMQxgbqNg?si=MAyO_4ICTou7JkJPNsfdkQ

Zie andere relevante blogartikelen