1 aanmelden nieuwe client

Werken met Niet-aangeboren Hersenletsel Deel 2

Anke

Door Anke de Jong, IQJobcoach, Zeist

Jaarlijks worden ongeveer 130.000 mensen getroffen door niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Niet-aangeboren hersenletsel kan ontstaan na een ongeval, een tumor, langdurig zuurstof tekort, een beroerte of een infectie.
Veel van deze mensen zijn actief in het arbeidsleven. NAH kan grote gevolgen hebben voor privé en werk. Wat merkt u als werkgever of werknemer van de gevolgen van hersenletsel? Waar moet u rekening mee houden? IQJobcoaches biedt naast autisme en ADHD ook jobcoaching voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel.
Dit is deel 2 van de serie artikelen over werken met niet-aangeboren hersenletsel. In deel 1 ben ik ingegaan op Denken, Handelen en Overzicht, Structuur en Organiseren. In dit deel ga ik in op de thema’s Vermoeidheid en Lage belastbaarheid, Geheugen, Concentratie, Probleemoplossend vermogen en (ander) Gedrag.
Deel 1 van deze serie ook lezen? klik hier voor deel 1

Vermoeidheid en lage belastbaarheid

Voor veel mensen is vermoeidheid na hersenletsel frustrerend. Ze willen wel maar elke keer worden ze weer teruggefloten door het lijf dat zegt “het is genoeg”. Wie geen beperking heeft kan tegen zichzelf zeggen ‘even doorzetten’. Voor mensen met hersenletsel is ‘even doorzetten’ contraproductief en het kan er voor zorgen dat het lichaam helemaal ‘uitvalt’. Energiemanagement is belangrijk voor zowel werk als privé. Dat betekent een gestructureerd leven hebben, kiezen waar je je energie aan besteedt en voldoende rust inplannen.
Dit is tegelijkertijd één van de lastigste dingen voor veel mensen. De keuze om iets te laten vallen wat niet leuk is, is makkelijk gemaakt. Maar kiezen tussen leuke dingen en daarvan iets laten vallen is veel moeilijker.
Werken betekent energie verbruiken en het kan gebeuren dat medewerkers zo graag weer hun werk willen oppakken dat er privé geen energie meer overblijft voor sociaal contact of leuke activiteiten. De balans tussen werk en privé is dan ernstig verstoord. Bij re-integratie is een rustige opbouw van belastbaarheid dan ook belangrijk. Tot welk niveau kan de belastbaarheid opgebouwd worden en welke taken zorgen voor te veel belasting? Het kan zijn dat werkzaamheden die de werknemer voorheen fluitend deed nu veel energie kosten. Het kan ook zijn dat de taken wel goed uitgevoerd kunnen worden maar dat het aantal uren dat iemand kan werken minder is dan voorheen.
Ook het feit dat de hersenen nieuwe verbindingen maken en de informatieverwerking in de hersenen een andere route volgt zorgt voor vermoeidheid en een lagere belastbaarheid. Kortom. het kost tijd om te ontdekken waar de vermoeidheid door veroorzaakt wordt en tot hoever iemand kan gaan met opbouwen. Het opbouwen gaat vaak met vallen en opstaan, uitproberen en weer bijstellen. Zorg dat de opbouw niet te snel gaat. Liever iets langzamer en duurzaam dan te snel en weer uitvallen. Ook voldoende rust nemen tussen het werk door is van belang en is geen luiheid maar energie sparen en verdelen.

Geheugen, concentratie, probleemoplossend vermogen

In veel gevallen hebben mensen met hersenletsel problemen met het geheugen. Afhankelijk van waar de schade in de hersenen zit kan het korte of het lange termijn geheugen aangetast zijn. Dat heeft ook gevolgen voor de concentratie en het probleemoplossend vermogen. Als je steeds kwijt bent waar je mee bezig bent of waar je gebleven bent dan is het lastig om de concentratie vast te houden. Afspraken die vergeten worden, werk dat niet op tijd opgeleverd wordt of niet meer weten hoe een klus gedaan moet worden, het zijn allemaal gevolgen van problemen met het geheugen en de concentratie.
Een oplossing kan liggen in een goede agendaplanning en hulpmiddelen om herinnerd te worden aan afspraken. Ook duidelijke werkinstructies op papier kunnen helpen, de medewerker kan deze er bij houden als hij bezig is met een klus en hij hoeft niet steeds terug te halen hoe iets gedaan moet worden.
Werkzaamheden opdelen in handzame en afgeronde klussen kan helpen om stap voor stap een klus af te werken. Het geeft overzicht en daardoor rust.
Daarnaast is een rustige werkomgeving met zo min mogelijk prikkels en zo weinig mogelijk gestoord worden een belangrijke randvoorwaarde.
Moeilijkheden uit de weg gaan is herkenbaar gedrag bij mensen met hersenletsel. Het kan zijn dat iemand de telefoon niet opneemt omdat hij niet weet waar het telefoontje over zal gaan en niet onvoorbereid de telefoon op wil nemen. Dat betekent namelijk dat er geschakeld moet worden en dat is nu net een hele opgave. Het is dus geen onwil, maar onvermogen om onvoorbereid te moeten schakelen.

Ander gedrag dan gewend

Door niet-aangeboren hersenletsel kan het karakter van een persoon veranderen. Een voorbeeld: iemand die vroeger heel open en extravert was kan ineens gesloten zijn en zich terug trekken. Dit kan het gevolg zijn van teveel aan prikkels maar ook van faalangst en onzekerheid. De angst om fouten te maken, toe moeten geven dat sommige dingen niet meer werken of niet meer bij kunnen benen wat er allemaal gebeurt, kunnen ervoor zorgen dat iemand zich terugtrekt.
Een open sfeer waarin dingen bespreekbaar zijn en waarin je niet afgerekend wordt op je fouten kan helpen om weer zelfvertrouwen te krijgen. Het kan heel goed werken om een buddy aan te stellen die de werknemer ondersteunt, waarmee samen even het werkresultaat doorgelopen kan worden en die bij springt als er nood of stress is. Zo’n buddy kan bijvoorbeeld een collega zijn die het werk en de afdeling kent.
Ook een gewijzigd gevoel voor humor of ontremming kan voorkomen bij niet-aangeboren hersenletsel. Ongepaste uitspraken, uitbarstingen van emoties of je zomaar in de rede vallen kunnen voorkomen. Het heeft te maken met een gebrekkige regulering door schade in de hersenen en is geen opzettelijk gedrag. Overprikkeling of oplopen van de stress kan ook een oorzaak zijn. Er is dan al teveel gevraagd van de werknemer en schakelen of compenseren lukt niet meer. Gevolg, een uitbarsting.
Het zomaar in de rede vallen komt omdat iemand nog bezig kan zijn met wat de ander even geleden verteld heeft. Nu komt daar ineens een antwoord of een reactie op in zijn hoofd en die moet dan direct gedeeld worden. Het kan dan raar overkomen als iemand ineens nog iets zegt over iets waar de ander 5 minuten geleden over sprak. Maar voor de persoon met hersenletsel komt op dat moment een rectie op en die moet gedeeld worden voordat hij weer vergeten wordt.
Vertragen van het gesprek kan dan een goede optie zijn. In plaats van in korte tijd heel veel te vertellen kan het helpen het verhaal af te bakenen en op een ander moment verder te gaan. Dus informatie opbreken ik korte stukjes.

Tips:

  • Bouw rustig op en kijk steeds welke werkzaamheden goed gaan en welke werkzaamheden veel energie kosten. Vertraag het opbouwproces als blijkt dat het te snel gaat. Er is geen standaardtijd voor opbouw bij hersenletsel, dat verschilt per persoon en per aard en heftigheid van het letsel.
  • Geef de werknemer meer rustmomenten zodat hij kan opladen. Even naar buiten, terugtrekken op een stille plek of een rondje lopen door het gebouw kan helpen om weer op te laden en het werk langer vol te houden. Hoeveel pauzemomenten en na hoeveel tijd is helemaal afhankelijk van de belastbaarheid van de werknemer. Ook hier weer: uitproberen en weer bijstellen indien nodig.
  • Zorg voor werkinstructies op papier, dat scheelt geheugenruimte in het hoofd van de werknemer en zorgt ervoor dat de kostbare energie voor andere zaken gebruikt kan worden.
  • Negatief gedrag heeft vaak te maken met overprikkeling, het overzicht kwijt zijn, onzekerheid en/of moeheid. Probeer te kijken naar de reden achter het gedrag en probeer het achterliggende probleem op te lossen.
  • Stel een buddy aan die kan helpen bij onzekerheid, aanleren van werkzaamheden en/of als klankbord kan fungeren voor vragen of onzekerheid rondom het werk. Geef de buddy tijd en ruimte om deze taak ook in te vullen en biedt gelegenheid tot overleg en ondersteuning van de buddy.

Anke de Jong, iQCoach, Zeist en omstreken
06-42074072 | Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. | Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. | www.iqcoaches.nl

Persbericht "Hoe dan wel?"

 

hoe dan wel1

Vrijdag 24 november jl. ontving Swanet Woldhuis, directeur NVA,tijdens het drukbezochte jaarcongres van de NVA in het Beatrixtheater in Utrecht, het eerste exemplaar van het
boek van Herman de Neef getiteld ‘’Hoe dan wel?’’.

Klik hier voor de printversie van het persbericht

Autisme en zingeving

herman witte blouse podium
Herman de Neef
vertelt hier over
Autisme en Zingeving

Boek bestellen

step0001390x113
Bestel hier het boek!
Je kunt je hier ook
inschrijven
voor onze workshop

Andere boeken

Andere boeken

Reacties en recensies

Reacties en recensies

Op weg naar rust bestellen

Op weg naar rust bestellen